کد خبر: ٨٨
تاریخ انتشار: 1400/05/16 - ٠٥:٤٣
آشنایی با مراجع قضایی

دادگاه

دادگاه ، نهادی است که به عنوان یک نهاد دولتی ، دارای صلاحیت رسیدگی به اختلافات حقوقی بین طرفین و اجرای عدالت در امور مدنی ، کیفری و اداری مطابق با قانون است .

 نهادی است که به عنوان یک نهاد دولتی ، دارای صلاحیت رسیدگی به اختلافات حقوقی بین طرفین و اجرای عدالت در امور مدنی ، کیفری و اداری مطابق با قانون است. در هر دو نظام حقوقی سیویل لا و کامن لا دادگاهها وسیله اصلی حل اختلاف هستند و عموماً اینطور درک می شود که همه افراد توانایی دارند که ادعاهای خود را به دادگاه معرفی کنند. همواره در تمامی جوامع مرجع رسیدگی به تظلمات دادگاه ها بودند به طوری که هم اکنون هم در عرصه بین المللی و هم در عرصه داخلی تنها مرجعی که به دعاوی رسیدگی می کنند نیز دادگاه ها هستند . زمانی که حقی از فردی در جامعه ضایع می شود و همچنین وقتی که جرمی علیه دیگری اتفاق می افتد افراد به دادگاه ها مراجعه می کنند تا حقوق تضییع شده خود را به دست آورند و یا مجرم را به مجازات برسانند . سیستم دادگاههایی که قانون را تفسیر و اجرا می کنند ، در مجموع به عنوان دستگاه قضایی شناخته می شوند. در بسیاری از کشورها برای رسیدگی به مسائل متفاوت دادگاه‌های مختلفی وجود دارد.

در قوانین ما به طور کلی دادگاه ها به دو دسته دادگاه های حقوقی و کیفری تقسیم می گردند که به دعاوی کیفری و حقوقی رسیدگی می کنند.

 دعاوی کیفری دعاوی هستند که زمانی که جرمی در جامعه محقق می گردد بزهدیده می تواند از فرد مرتکب نزد مراجع کیفری شکایت کند .

دادگاه حقوقی به مسائل حقوقی رسیدگی می کند یعنی زمانی که دعوای حقوقی مطرح می شود و افراد برای گرفتن حق خود و جبران خسارات ناشی از تضییع حقوق خود به دادگاه ها مراجعه می کنند. دعاوی حقوقی دعاوی هستند که یا به اموال مربوط است و یا به اشخاص و به طور کلی موضوعاتی هستند که در قانون مدنی مطرح شده اند . از جمله : اموال و مالکیت ، قرارداد ها ، امور مربوط به خانواده از قبیل مهریه، طلاق ،نفقه زن و موضوعات مربوط به ارث و غیره.
دادگاه های حقوقیانواع مختلفی دارد . ماننددادگاه های عمومی ،  دادگاه انقلاب ، تجدیدنظر ، دیوان عالی کشور و غیره که صلاحیت هریک در قانون آیین دادرسی مدنی بیان شده است اما به طور کلی همگی آنان به موضوعات حقوقی رسیدگی می کنند .

محاکم عمومی، دادگاه‌هایی است که حق رسیدگی به همه دعاوی و اختلافات را دارند به جز آنچه را که قانون در صلاحیت مرجع دیگری قرار داده‌است. دادگاه عمومی به تشخیص رئیس قوه قضائیه در مراکز بخشها، شهرستانها و نقاط معینی از شهرهای بزرگ تشکیل می‌شود. در هر حوزه قضایی که، دادگاه عمومی بیش از یک شعبه داشته باشد شعب به حقوقی و جزایی تقسیم می‌شود.

دادگاه های عمومی به 2 دسته حقوقی و کیفری تقسیم می گردد :

الف) دادگاه عمومی حقوقی به دعاوی حقوقی و به اصطلاح مدنی رسیدگی می نمایند .

 شروع رسیدگی در دادگاه حقوقی مستلزم تقدیم دادخواست می باشد هر دادگاه عمومی دارای یک قلمرو قضایی می باشد که به آن حوزه قضایی می گویند وحوزه قضایی عبارتست از قلمرو یک بخش یا شهرستان که دادگاه در آن واقع است . قلمرو قضایی یک دادگاه با توجه به تقسیمات کشوری انجام می گیرد و بر این اساس حوزه صلاحیت دادگاه مشخص می شود .

 در سطح کشور دادگاههای عمومی متعددی وجود دارند که به دعاوی حقوقی رسیدگی می نمایند اما باید در نظر داشت که فرد نمی تواند دعوی خود را به دلخواه در هر دادگاه اقامه نماید . تعیین دادگاه صلاحیت دار دارای ضوابط خاصی می باشد . شایان ذکر است که در حال حاضر حوزه قضایی تهران و برخی شهرهای بزرگ دیگر به واحدهای متعددی تقسیم گردیده اند که تحت عنوان مجتمع اسم گذاری شده است اما تقسیم بندی حوزه قضایی به واحد هایی از قبیل مجتمع یا ناحیه تغییری در صلاحیت عام دادگاه مستقر در آن ایجاد نمی کند بنابراین در صورت اقامه دعوی در هر یک از مجتمعهای قضایی آن مرجع صلاحیت دارد به دعوی مطروحه رسیدگی نماید .

 حسب اصل حاکم بر دعاوی حقوقی کلیه دعاوی بایستی در محل اقامت خوانده اقامه گردد مگر مواردی که قانون خلاف آن را تصریح واز این اصل استثنا نموده باشد .

ب) دادگاه عمومی کیفری با حضور رئیس شعبه و در غیاب وی با دادرس علی البدل اداره می گردد ودرآن وحدت قاضی حکمفرماست با ایجاد دادسرا تحقیقات و تعقیب و... متهم بر عهده دادسرا می باشد و پس از صدور کیفر خواست موضوع در دادگاه عمومی کیفری رسیدگی و در صورت احراز جرم منتهی به صدور حکم مبنی بر مجازات مجرم ودر صورت حصول بی گناهی حکم بر برائت متهم صادر می گردد اما برخی از جرائم به علت حساسیت امر مستقیما در دادگاه عمومی کیفری مطرح می گردند . پرونده هایی که موضوع آنها جرائم مشمول حد زنا و لواط است همچنین جرائم اطفال مستقیما در دادگاههای مربوطه مطرح می شود و کلیه تحقیقات توسط دادگاه صورت می پذیرد .

 تعدادی از شعبات دادگاههای عمومی کیفری وبه تبع آن دادسرای مربوطه به تناسب امکانات و ضرورت و رعایت مصلحت برخی از مجرمین جهت تحقیقات ورسیدگی به جرائم خاص اختصاص یافته اند . تخصیص این شعب جهت رسیدگی به جرائم خاص به پیشنهاد رئیس کل دادگستری استان و تصویب رئیس قوه قضائیه می باشد .از جمله این جرائم خاص می توان جرائم اطفال سرقت و آدم ربائی صدور چک پرداخت نشدنی جرائم صنفی و جرادم کارکنان دولت را نام برد .مهمترین مرجع تخصصی کیفری که به جرائم خاص رسیدگی می کند دادگاه عمومی کیفری رسیدگی کننده به جرائم اطفال است که به علت حساسیت رسیدگی و سری بودن دادرسی وانجام کلیه تحقیقات توسط دادگاه دارای اهمیت ویژه می باشد.

در صورت ضرورت به تشخیص رییس قوه قضاییه در حوزه بخش، دادگاه عمومی بخش تشکیل می شود.به تشخیص رییس قوه قضاییه، تشکیل دادگاه عمومی بخش در شهرستانهای جدید که به لحاظ قلت میزان دعاوی خقوقی و کیفری، ضرورتی به تشکیل دادگستری نباشد بلامانع است.طبق قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 دادگاه عمومی بخش صرفاً می‌تواند به جرایم در صلاحیت دادگاه کیفری دو رسیدگی کند و در جرائمی که در صلاحیت دادگاه کیفری یک هستند به جانشینی بازپرس اقدام کند. قوانین فعلی در مورد صلاحیت رسیدگی به جرائم دادگاه انقلاب و نظامی که در حوزه بخش واقع شده و همچنین مرجع تحقیقات مقدماتی در رسیدگی به جرایم در صلاحیت دادگاه کیفری دو، ساکت است. با توجه به سبقه قانون و وحدت ملاک از برخی قوانین و بررسی رویه قضایی، در حال حاضر دادگاه عمومی بخش در جرایم دادگاه انقلاب و نظامی با هر درجه‌ای، صرفا تحقیقات و اقدامات مقتضی را به عمل می‌آورد و پرونده را به نزدیک‌ترین دادگاه شهرستان ارسال می‌کند و در جرایم در صلاحیت دادگاه کیفری دو، رئیس یا دادرس علی‌البدل دادگاه عمومی بخش، تحقیقات مقدماتی جرایم در صلاحیت خود را انجام می‌دهد.

 

 

 

 

منابع :

1. حق گستر

2. شمس؛ عبدالله، آیین دادرسی مدنی، تهران، انتشارات دراک، چاپ ۱۶، ۱۳۸۶، جلد اول، ص۵۶ و مردانی، نادر و بهشتی، محمد جواد، پیشین، ص۲۷

3. heyvlaw.com

4. شمس؛ عبدالله، آیین دادرسی مدنی، تهران، انتشارات دراک، چاپ ۱۶، ۱۳۸۶، جلد اول، ص۵۶ و مردانی، نادر و بهشتی، محمد جواد، پیشین، ص۲۷

5. بررسی صلاحیت دادگاه عمومی بخش در رسیدگی به جرایم در صلاحیت دادگاه انقلاب ، سامان سیوشی ، الهام جعفرپورصادق

6. dadgaran.com

اشتراک گزاری:
 
برای این خبر نظری ثبت نشده است
نظر شما
نام :
ايميل : 
*نظرات :
متن تصویر را وارد کنید: